Danh mục bài viết

Cập nhật 12/9/2013 - 21:55 - Lượt xem 1760

Giới trẻ miền Bắc học hỏi về Công Đồng Vaticanô II (13)

Giới trẻ miền Bắc học hỏi về Công Đồng Vaticanô II (13)

 

GIỚI TRẺ MIỀN BẮC HỌC HỎI VỀ CÔNG ĐỒNG VATICANÔ II

Tác giả: Lm Giuse Phạm Thanh Quang CSsR

(Tiếp theo, số 13)

THÁNH NHẠC

73. Thưa cha, con thấy đạo Công Giáo chúng ta có Thánh Nhạc tuyệt vời quá! Vậy Thánh Nhạc có giá trị như thế nào và ai đã thúc đẩy mạnh mẽ vai trò của Thánh Nhạc trong phụng tự?

Mến chào các bạn! Âm nhạc trong Hội Thánh có giá trị vô giá được khởi đi từ thời sơ khai. “Nói có sách, mách có chứng” nhé! Các bạn hãy mở Thư của thánh Phaolô gửi cho tín hữu Êphêsô đoạn 5 câu 19 sẽ thấy rất rõ. Thánh Phaolô đã coi trọng Thánh Nhạc và khuyên nhủ các tín hữu Êphêsô: “Anh em hãy cùng nhau đối đáp những bài thánh vịnh, thánh thi và thánh ca do Thần Khí linh hứng; hãy đem cả tâm hồn mà ca hát chúc tụng Chúa”. Còn các Giáo Phụ và các Đức Giáo Hoàng cũng hết lời khen ngợi những bản thánh ca, đặc biệt là Thánh Giáo Hoàng Piô X đã làm sáng rõ vị trí và vai trò của Thánh Nhạc trong phụng tự.

Thánh Nhạc diễn tả lời cầu nguyện cách dịu dàng, cổ cõ sự đồng thanh nhất trí, và góp phần làm cho các nghi lễ được long trọng. Mục đích của Thánh Nhạc nhằm làm vinh danh Chúa và thánh hóa các tín hữu.

Vì vậy, Thánh Nhạc có giá trị vượt hẳn mọi nghệ thuật khác.

74. Công Đồng hướng dẫn phải sử dụng Thánh Nhạc trong phụng tự như thế nào, thưa cha?

Công Đồng khuyên phải hết sức lo liệu sao để duy trì và cổ võ kho tàng Thánh Nhạc, đồng thời phải nỗ lực đào tạo các ca đoàn, đặc biệt là ở các Nhà Thờ Chính Tòa.

Công Đồng cũng nhắc nhở các Giám Mục và chủ chăn khác hãy nhiệt tâm lo liệu để trong bất cứ nghi lễ nào có ca hát, tất cả cộng đoàn tín hữu đều được tham dự một cách linh hoạt, sinh động trong phần dành riêng cho họ.

75. Thưa cha, Thánh Nhạc có vị trí và vai trò quan trọng như vậy, Công Đồng có nhấn mạnh chương trình đào tạo huấn luyện không cơ?

Có chứ! Công Đồng khuyên phải chú trọng đến việc huấn luyện và thực tập âm nhạc trong các Chủng Viện, các Tập Viện cũng như các Học Viện của các Dòng Tu, và cả trong những Học Viện và Học Đường Công Giáo khác. Vì vậy cần đào tạo huấn luyện các giáo sư chuyên lo và đảm nhiệm trách vụ dạy Thánh Nhạc. Nói về điều này, tôi nhớ lại dịp thăm Hoa Kỳ năm rồi (2012). Một người thân quen của tôi đã chở tôi đến đón đứa con gái nhỏ của anh học tại một Trường Công Giáo cạnh Nhà thờ Thánh Columban [số 10801 Stanford Ave., Garden Grove, CA 92840, (714) 534-1174]. Chúng tôi đã phải chờ hơi lâu vì hôm đó, cháu cùng với “ca đoàn nhí” tập hát, luyện giọng trong một chương trình đào tạo thường niên, cố định. Tôi thấy hệ thống giáo dục nói chung và giáo dục Công Giáo nói riêng của Hoa Kỳ rất chú trọng đến việc đào tạo huấn luyện về nhạc lý và Thánh Nhạc cho học sinh. Tôi dám chắc các giáo viên, giáo sư ở đây đã được đào tạo bài bản về Thánh Nhạc. Thật đáng nể trọng!

Chúng ta trở lại với Công Đồng. Công Đồng nói, nếu được cũng nên thành lập những Viện Cao Đẳng Thánh Nhạc. Ngoài ra còn phải huấn luyện căn bản phụng vụ cho các nhạc sĩ, ca sĩ, thiếu nhi,…

76. Con nghĩ rằng, Công Đồng cũng phải chọn vài hình thức Thánh Nhạc chứ ạ?

Công Đồng rất coi trọng thể loại bình ca, bởi lẽ bình ca là lối hát riêng của phụng vụ Rôma. Vì thế, trong các hoạt động phụng vụ thì bình ca phải chiếm một địa vị chính yếu giữa các thể loại khác. Như thế không có nghĩa là loại bỏ các thể loại Thánh Nhạc khác. Công Đồng cho rằng cũng có thể dùng thể loại Thánh Nhạc đa âm trong việc cử hành phụng tự miễn là theo tinh thần chung của hoạt động phụng tự.

77. Thưa cha, con chưa mường tượng ra được về thể loại “bình ca”. Xin cha nói một chút về thể loại này được không?

Được chứ! Nhưng hơi miễn cưỡng đấy nhé! Bình ca là cung nhạc lâu đời nhất hiện đang được sử dụng trong Hội Thánh, đặc biệt ở Tây Âu. Sử sách ghi lại, Đức Giáo Hoàng Gregory I (590-604) là người đã thúc đẩy mạnh mẽ thể loại nhạc bình ca này. Ngài nổi tiếng vì những cải cách phụng vụ và đẩy mạnh việc hát thánh ca, đặc biệt là hát bình ca. Sau này người ta gọi là trường phái bình ca Gregorian. Ngài cũng là người đầu tiên khởi xướng hát Haleluia trong Mùa Phục Sinh. Qua thầy Phó Tế Jean (850), người ta biết được vài chi tiết liên quan đến Ngài: “Trong nhà Đức Chúa Trời, Đức Giáo Hoàng như vị vua Salomon khôn ngoan nhờ vào nhiệt tình của một người lĩnh xướng, nhờ vào việc sáng tác và điệu nhạc êm dịu, Ngài đã biên soạn antiphonarium studio sissimus nimis utilier compilavit. Ngài đã cho tiếp tục schola cantorum (một thứ trường dạy nhạc thánh, kiêm nhiệm việc hát thánh ca trong phụng vụ) vẫn còn hát trong các thánh đường La Mã, căn cứ theo những nguyên tắc của Ngài”.

Chúng ta đang nói về thể loại nhạc bình ca. Lúc đầu, bản văn phụng vụ được xướng viên xướng to lên theo một âm điệu, sau biến tấu được hát ngâm theo một cung điệu. Dần dần người ta thấy đơn điệu và nhàm chán nên được biến tấu thành nhấn giọng có thể lên cao hoặc xuống thấp ở cuối câu. Họ hát nốt cao hơn hoặc thấp hơn. Nhac bình ca có một cấu trúc tiết tấu tự do. Các bạn cứ tưởng tượng làn sóng thủy triều thế nào thì cung nhạc bình ca tương tự như thế. Nó có sự uyển chuyển liên tiếp, liên kết với nhau. Những giai điệu ban đầu chỉ gồm một, hai nốt nhạc, sau đó cuối câu có thể là ba bốn nốt.

Tóm lại, bình ca là thể loại nhạc có truyền thống lâu đời trong Hội Thánh. Khi xướng hát nhạc bình ca, đặc biệt theo tiếng Latinh, chúng ta được nghe cung điệu rất quyền quý cao sang, uyển chuyển, tâm tình, sâu lắng dễ dàng đi vào lòng người, hướng tâm hồn chúng ta lên tận trời cao, lên tới Thiên Chúa. Nếu có dịp, các bạn hãy tìm những bản Thánh Ca thể loại bình ca để nghe. Tôi dám chắc các bạn sẽ say mê!

78. Nhất định con sẽ tìm các bài thánh ca thuộc loại bình ca này để nghe! Còn thể loại thánh ca bình thường, bình dân thì sao, thưa cha?

Công Đồng khuyên cần phải khuyến khích và cổ võ loại thánh ca bình dân để các tín hữu có thể ca hát trong những việc đạo đức thường ngày như trong phụng vụ.

79. Con thấy có rất nhiều thể loại nhạc dân tộc, cũng như có quá nhiều nhạc cụ dân tộc khác nhau. Vậy, Công Đồng có những hướng dẫn cụ thể như thế nào ạ?

Công Đồng rất tôn trọng các thể loại nhạc, nhạc cụ dân tộc sẵn có trong các dân tộc trên thế giới, nhất là ở những xứ Truyền Giáo. Vì rằng âm nhạc truyền thống ấy mang đậm nét bản sắc văn hóa, tôn giáo của một dân tộc. Công Đồng khuyên phải hết sức quý trọng và dành cho nó một địa vị xứng hợp, hầu hướng dẫn đem áp dụng và làm cho thích ứng vào việc phụng tự Công Giáo. Công Đồng nhắc nhở các vị thừa sai cũng như các nhà truyền giáo phải làm sao vừa giúp phát triển truyền thống âm nhạc, nhạc cụ của các dân tộc vừa giúp thích ứng cách hài hòa vào trong phụng vụ của Hội Thánh.

80. Thưa cha, Công Đồng coi trọng loại nhạc cụ nào nhất?

Công Đồng rất coi trọng loại nhạc cụ đại phong cầm. Đây là loại nhạc khí cổ truyền có được thứ âm thanh tuyệt diệu có thể làm tăng vẻ huy hoàng mỹ lệ cho các nghi lễ, giúp tâm trí người nghe nâng lên cùng Chúa và triều thần thánh trên trời. Còn các loại nhạc cụ khác thì tùy thuộc vào Đấng Bản Quyền địa phương suy xét và chuẩn nhận sao cho thích hợp với phụng tự thánh giúp nâng tâm hồn người tín hữu nơi thờ phượng.

81. Thưa cha, Công Đồng có đề cập gì đến các nhạc sĩ hay các nhà sáng tác nhạc không?

Có chứ! Công Đồng nhấn mạnh, các nhạc sĩ phải thấm nhuần tinh thần Kitô giáo và phải ý thức mình có trách vụ trau dồi Thánh Nhạc và góp phần phát triển kho tàng Thánh Nhạc vô giá.

Họ được mời gọi hãy sáng tác những bản thánh ca phù hợp cho các ca đoàn lớn nhỏ đồng thời giúp cho các cộng đoàn Kitô hữu được tham dự cách linh hoạt và sinh động trong việc dùng lời ca tiếng hát mà chúc tụng ngợi khen Thiên Chúa. Đương nhiên những lời của các bản thánh ca phải thích hợp với giáo lý Công Giáo, không sai thần học.

82. Vậy các nhạc sĩ Công Giáo thường có cảm hứng và nguồn sáng tác ở đâu cơ?

Các nhà sáng tác thánh ca thường lấy ý tưởng và có cảm hứng từ Kinh Thánh, Giáo Lý hoặc Phụng Vụ.

* Hẹn các bạn kỳ sau nhé! Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về “Nghệ thuật thánh và dụng cụ thánh”. Cám ơn các bạn!

* Chúng con cám ơn cha nhiều.


Sinh hoạt khác

Tin Giáo Hội

Mục Tổng Hợp

» Xem tất cả Video

Liên kết website

Bài viết được quan tâm