Danh mục bài viết

Cập nhật 22/10/2011 - 20:54 - Lượt xem 2978

Nhu cầu truyền thông xã hội dưới mắt các giám đốc chủng viện tại Châu Á Vincent G.Cajilig, op

“Đây là lời loan báo của Đức Giêsu Kitô mà chúng tôi đã nghe, và nay chúng tôi loan báo cho anh em: Thiên Chúa là ánh sáng; nơi Người không có một chút bóng tối nào.” (I Ga. 1:5)

 

Khi cha Franz-Josef Eilers mời tôi nói chuyện trong Khoá Đào Tạo Giám Mục về TTXH (BISCOM III), tôi ngần ngại vì cảm thấy không đủ khả năng. Lãnh vực chính của tôi là thần học. Tuy nhiên, khi ngài đề cập đến những kinh nghiệm tôi có khi tổ chức một số buổi gặp gỡ các giảm đốc và các nhà đào tạo, tôi nhận ra mình quen thuộc với những vấn đề họ mang ra thảo luận. Các giám đốc, giám mục, linh hướng đã cho tôi những thông tin quí giá mà tôi chia sẻ với các bạn hôm nay. Tôi muốn tập trung vào nhu cầu đào tạo truyền thông xã hội trong các trường đào luyện và chủng viện. Vì vậy đây là chủ đề rất giới hạn và tôi không có ý đi ra ngoài chủ đề được giao.
 
1. Đào tạo cho Sứ mạng
 
Khi các nhà tổ chức gặp gỡ để chọn chủ đề cho khoá học này, chủ đề Sứ mạng xuất hiện. Sứ mạng là động cơ và là ý đồ chính của việc đào tạo thừa tác vụ linh mục. Truyền thông xã hội cũng phải có cùng mục đích. Chúng ta không đào tạo kỹ năng công nghệ truyền thông và hệ thống thông tin cho chủng sinh thuần tuý chỉ để có kỹ năng và hiểu biết, nhưng để làm cho họ trở nên người rao giảng Tin Mừng hữu hiệu. Là thừa tác viên của Hội Thánh, rao giảng Tin Mừng là nhiệm vụ chính của họ.
 
2. Học từ các chuyên gia
 
Chắc hẳn nhiều người đã từng nghe biết về một linh mục dòng Tên dành cả đời mình để quảng bá đa phương tiện truyền thông dưới nhiều hình thức như: kịch nghệ, chương trình truyền thanh, các bài viết, sách, truyền hình và những phương tiện liên quan khác. Khi chúng tôi chuẩn bị phiên họp đầu tiên các giám đốc chủng viện Châu Á năm 1988, chúng tôi đã mời cha James Reuter khai triển đề tài “nhu cầu chủng sinh sử dụng thông tin đại chúng với mục đích thúc đẩy nhanh và giúp cho việc giảng lời Chúa dễ dàng hơn.”
Trước khi khai mạc cuộc hội thảo, ngài làm việc với một nhóm giáo dân và tu sĩ. Khi các đại biểu xuống xe buýt, nhóm này bắt đầu quay phim và phỏng vấn các giám đốc về kỳ vọng của các ngài. Tóm lại, đây là trải nghiệm đầu tiên về sử dụng đa phương tiện và cách thức làm thế nào để trở thành đối tượng truyền thông được chú ý. Các giám đốc sau đó được cho coi lại băng hình VHS đã quay, nghe và nhìn thấy những khía cạnh khác nhau của họ. Đây là dịp để một số nhà đào tạo lần đầu tiên tiếp xúc với đa phương tiện.
Hội Nghị đã dẫn đến các niềm xác tín sau đây: “Ít nhất 1% dân số châu Á có thể tiếp xúc với các nhà giảng thuyết; giáo dục truyền thông là thiết yếu cho sứ mạng của Hội Thánh. Các chủng sinh phải được huấn luyện sử dụng truyền thông đa phương tiện một cách tích cực và có phê phán, để tránh những tác động tiêu cực của nó.” (V. Cajilig, OP, Chủ biên, trong Hunger for God…Hunger for Bread, Manila: Santo Tomas University Press, 1988, tr. 115.)
 
3. Nhớ lại các cuộc họp của các nhà Đào Tạo
 
Hội nghị các giám đốc Châu Á đã đề xuất một cuộc họp khác: lần này, các cha linh hướng được mời. Cuộc họp giữa các đại biểu 12 nước được tổ chức năm 1989. Mặc dù chủ đề là linh đạo, những người tham dự biết “tầm quan trọng của việc sử dụng đa phương tiện. Bởi vì nhiệm vụ của họ thiên về việc tích hợp các yếu tố đào tạo, họ cần quen thuộc với những phương tiện giúp đi sâu vào nội tâm.” (V. Cajilig, OP, “Communication and Priestly Formation in the context of FABC”, trong Boletin Ecclesiastico de Filipinas, Vol. LXVII, Nos, 736-737,p.163.)
Cuộc họp kéo theo một cuộc họp khác. Lần này các giám đốc và các linh hướng tham dự và phát biểu niềm xác tín: “Chúng tôi biết đào tạo là một hành trình nội tâm hoá và tích hợp. Vì thế, chúng tôi khuyến khích việc vun trồng sự tĩnh lặng, nó tạo chỗ cho Chúa trong cuộc đời các bạn, ở đó các bạn lắng nghe Lời của Người và nói với Người. Cuộc hành trình về tự do này đòi hỏi phải có kỷ luật. Một quan tâm đặc biệt của chúng tôi là việc sử dụng có phê phán đa phương tiện truyền thông (truyền thanh, truyền hình, tạp chí, …). (V. Cajilig, OP, Chủ biên, trong Journey into. . . Interiority, Manila: UST Press, 1990, p. 183.)
Phải hiểu biết cách sử dụng có phê phán ngành truyền thông đa phương tiện. Trên thực tế, Thánh Bộ Giáo Dục Công Giáo đã phát hành “Chỉ Nam Đào Tạo Linh Mục Tương Lai Trong Lãnh Vực Sử Dụng Phương Tiện Truyền Thông Xã Hội.”
 Hội Nghị Giám Mục vào tháng bảy 1990 ở Bandung, Indonesia, quan tâm tới việc đào tạo thừa tác viên cho Hội Thánh Châu Á. Hội Nghị đề nghị “các nhà đào tạo phải được huấn luyện sử dụng truyền thông đại chúng. Họ phải giúp chủng sinh hiểu ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của truyền thông đại chúng đối với xã hội hiện đại.” (FABC-OSC, Newsletter Education and Youth, tháng 12-1990, tr. 4).
 
4. Các nhu cầu: Tập trung vào Giá trị
 
Hội Thánh không bao giờ sao lãng việc nghiên cứu và đưa ra hướng dẫn về đào tạo tu sĩ. Văn kiện Ratio Fundamentalis (Chỉ Nam Đào Tạo) có tầm quan trọng đặc biệt. Nó đề cập đến sử dụng phương tiện nghe nhìn và hướng dẫn (Cfr. F. J. Eilers, Hội Thánh và TTXH, Dẫn Nhập, 1986). Sắc lệnh Inter Mirifica thường sử dụng thuật ngữ “truyền thông xã hội.”
Trong bối cảnh chủng viện, người hướng dẫn là Giám đốc, nếu thấy chủng viện cần chuyên gia giúp đỡ sẽ tìm những người có khả năng. Một số giám đốc đã cử đi một hoặc hai nhóm để được đào tạo chuyên môn về đa phương tiện.
Đáp ứng của các nhà đào tạo ở những nơi khác nhau ở châu Á thường khác nhau. Khoá Đào Tạo Giám Mục về TTXH (BISCOM III) là dịp chia sẻ tình huống đang xảy ra ở cấp chủng viện và quốc gia.
Đây là một tình huống xảy ra ở Philíppin: Đầu thập niên 1900, Cha Robert White làm viêc rất siêng năng. Ngài nghiên cứu giáo duc truyền thông ở các chủng viện Philíppin. Ngài viết: “Trong hầu hết các trường hợp, các trưởng khoa lên kế hoạch củng cố giáo dục truyền thông, một vài chủng viện đã phái người đi học chuyên môn để trở về dạy. Trong vòng 5 năm nữa, giáo dục truyền thông ở các chủng viện tại Philíppin sẽ phải được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên vấn đề lớn là những khóa kỹ năng này khá liên quan tới tổng thể việc đào tạo linh đạo, mục vụ và đào tạo các môn học khác. Thế mà trên thực tế, các giáo sư thần học hệ thống và thần học mục vụ hầu như không biết gì về những cái được dạy trong các khóa truyền thông.” (Cf. “Communication and Priestly Formation in the context of FABC,” trong Boletin Ecclesiastico,Vol. LXII p. 165.)
 
Những kỹ năng cần đào tạo có thể là:
 
·        Làm phim ngắn (cho truyền hình). Công nghệ ngày nay làm cho việc sản xuất phim rất dễ dàng. Máy vi tính giúp cho việc sản xuất sản phẩm văn hóa, du lịch, nghệ thuật, hoạt động lễ hội, v.v... trở nên dễ dàng. Máy quay phim xách tay có thể giúp người ta trở thành một chuyên gia quay phim nếu chịu khó đầu tư học hỏi.
·        Kịch nghệ và Truyền thanh. Ở Châu Á, kịch truyền thanh luôn có nhiều thính giả. Đây còn là phương tiện được nhiều người sử dụng nhất. Các vở kịch có thể được diễn và phát lên sóng truyền thanh. Chúng ta hãy để ý đến cách thức các chính trị gia sử dụng phương tiện này để đạt hiệu quả theo ý họ.
·        Quảng cáo và văn hóa. Một số công ty lớn sử dụng tới 70% ngân quỹ để quảng cáo cho sản phẩm của mình. Quảng cáo có khả năng đưa thông điệp vào tiềm thức. Nó cũng có thể truyền tải thông điệp văn hóa triết học. Ngày nay thông điệp thương mại nhiều hơn hẳn các loại thông điệp khác.
 
Năm 1995 cha Leandro Castro viết luận án “Nghiên cứu về Hiện trạng Đào tạo Truyền thông trong các Trường Đại học Thần học ở Luzon (Philíppin)” nộp cho Trường Đại Học Thánh Tôma (Graduate School of the University of Santo Tomas). Vấn đề trọng tâm của luận án này là sự huấn luyện truyền thông, nó bao gồm những lãnh vực sau: sự hiện diện của việc huấn luyện truyền thông, bản chất huấn luyện truyền thông, số tín chỉ cần có cho truyền thông, vị trí của môn truyền thông trong giáo trình, số học kỳ môn truyền thông được giảng dạy, số năm các giáo sư được huấn luyện cơ bản truyền thông, những khía cạnh được nhấn mạnh trong công nghệ truyền thông, phương tiện truyền thông và mức độ quen thuộc của chủng sinh đối với các văn kiện của Hội Thánh về truyền thông.
Các khóa huấn luyện truyền thông cần hướng tới việc xây dựng lại các giá trị: từ những giá trị đã bị thay đổi qua truyền thông trở về giá trị luân lý đích thực theo A. Loorthusamy. Đan cử vài thí dụ:
 
GIÁ TRỊ BỊ BIẾN ĐỔI
GIÁI TRỊ ĐÍCH THỰC
Sở hữu
Hiện hữu
Lớn/tinh vi phức tạp
Nhỏ/ đơn giản là đẹp
Tình dục/ giới tính
Tình yêu
Tuổi trẻ/năng lực
Có tuổi/khôn ngoan
Ham muốn
Nhu cầu
Ngoại lai
Tại chỗ
Thực dân
Bản xứ
Cạnh tranh
Hợp tác
Nhãn hiệu
Chất lượng
Bao bì/thùng chứa
Sản phẩm/nội dung
Vị kỷ
Vị tha
Tiêu thụ
Tiết kiệm
Bóc lột
Tìm hiểu
Lấy
Cho
Chủ nghĩa duy cảm
Sự thật
 
5. Mục tiêu chính: Biến đổi Xã hội
 
Chúng ta hãy suy nghĩ về các đề xuất của Hội Nghị các giám đốc năm 1992 về các lãnh vực đào tạo. Họ nói rõ ràng về những gì phải làm trong lãnh vực đào tạo truyền thông xã hội: “Để biến đổi xã hội, tầm quan trọng của truyền thông đa phương tiện cần phải được nhấn mạnh. Loan báo sức mạnh và sự khôn ngoan của Tin Mừng là nhiệm vụ chủ yếu của mọi linh mục; để làm điều này, đa phương tiện truyền thông đóng một vai trò quan trọng”.
Điều không may là Hội Thánh của chúng ta đã sử dụng truyền thông rất ít hay không sử dụng gì cả.
Hội nghị Giám mục Châu Á nhấn mạnh đến tầm quan trọng của việc không chỉ làm cho linh mục tương lai thành những khách hàng biết phê phán đa phương tiện, có thể tư vấn một cách có bài bản giáo dân của mình bằng cách sử dụng đa phương tiện một cách có kết quả, mà còn là những người sử dụng giàu tưởng tượng và thông minh bằng mọi hình thức trong việc rao giảng Tin Mừng. Đức Giáo Hoàng Gioan Phao lô II trong Thượng Hội Đồng Giám Mục Châu Á đã lặp lại đề nghị này bằng cách nhận định truyền thông xã hội như một “areopagus, diễn đàn của thời đại mới,” với hi vọng rằng nó sẽ phục vụ việc thăng tiến con người. Ngài nói, “Căn cứ vào ảnh hưởng rộng và tác động mạnh mẽ của đa phương tiện truyền thông, người công giáo cần làm việc với các thành viên của Hội Thánh Đông Phương và các Hội Thánh Kitô khác, và với những người theo tôn giáo khác để bảo đảm dành một chỗ có giá trị đạo đức và tinh thần trong truyền thông đa phương tiện.”
Ở Philíppin, phương tiện truyền thông hình thành dư luận chính trị xã hội của dân chúng. Phong Trào Quyền Lực Nhân Dân nổi lên để chọn lựa hay truất phế tổng thống qua sự đóng góp không thể chối cãi của đa phương tiện truyền thông. Quyền Lực Nhân Dân I là sự can thiệp của Truyền thanh Veritas dưới sự lãnh đạo của cha James Reuter, dòng Tên và cha Larry Faraon, dòng Đa Minh. Quyền Lực Nhân Dân II cũng gọi là “quyền lực-văn bản”. Đương nhiên đa phương tiện truyền thông cũng có những ảnh hưởng tiêu cực trong trường hợp trở thành cái nôi của những phim khiêu dâm, chưa kể sự nở rộ như nấm các nhà chính trị xuất thân từ công nghiệp giải trí.
Lướt web là một trải nghiệm “areopagus.” Khi lướt web, người ta đi vào không gian mạng và trải nghiệm cái gọi là”thực tại ảo.” Đây là một thế giới có thể nhấn chìm người lướt web cả tin.
Các dự án truyền thông, dù là trong chủng viện, trường đại học hay xứ đạo, địa phận hay vùng như trong trường hợp Truyền thanh Veritas Châu Á, không thể chỉ là sự nỗ lực đầu tư của một vài cá nhân. Nỗ lực của cộng đồng rất cần thiết. Các giám đốc một lần nữa nói: “Những nhà đào tạo phải đồng lòng cố gắng cung cấp thông tin và kinh nghiệm cho các chủng sinh về cách thức Tin Mừng hóa truyền thông và truyền thông hóa Tin Mừng, hay nói cách khác là sử dụng tốt nhất việc truyền thông để phục vụ Tin Mừng. Thái độ sai lầm của xã hội sẽ không thể sửa chữa được và cũng không thể thay đổi trật tự cần đổi thay của xã hội nếu không sử dụng rất nhiều phương tiện truyền thông.” (op. cit. Hundredfold Harvest…, tr. 30.)
 
6. Phát triển kế hoạch mục vụ
 
Từ trước đến nay người ta chưa bao giờ quan tâm đến tầm quan trọng của truyền thông trong giáo dục và thậm chí trong đào tạo chủng viện như hiện nay. Các nhà giáo dục đã nhấn mạnh đến sự quan trọng của việc phát triển óc phân tích và phán đoán nơi những người thụ hưởng tiến bộ kỹ thuật trong lãnh vực truyền thông. “Truyền thông giáo dục” nhắm vào mục tiêu dùng thông điệp tác động lên suy nghĩ của người khác và khả năng đóng một vai trò phê phán và chủ động trong thế giới nghe nhìn.
Đức Thánh Cha còn làm sáng tỏ ý định của các đại biểu trong Thượng Hội Đồng Giám Mục Châu Á, bằng việc khuyến khích các kế hoạch mục vụ cho truyền thông ở cấp quốc gia và giáo phận theo sự chỉ dẫn của Huấn thị Mục vụ Aetatis Novae về truyền thông xã hội, với sự quan tâm đúng mức tới hoàn cảnh Châu Á.
 
7. Một vài mẫu chương trình giảng dạy
 
Hội Nghị Giám Mục cho rằng: “Kế hoạch mục vụ đối với truyền thông xã hội phải được thiết lập trong mọi địa phận gồm có văn phòng quan hệ công cộng. Phải quan tâm đúng mức tới giáo dục truyền thông, sử dụng phương tiện truyền thông như ấn loát, truyền hình, phát thanh và Internet một cách xây dựng.”
Để chương trình có hiệu quả hơn, chúng ta phải nắm được tình hình thực tế của những người chúng ta đang phục vụ. Chúng ta phải xem xét lý do tại sao truyền thông “thế tục” có vẻ hiệu quả hơn đối với các chủng sinh và giáo dân so với trường học:
 
MÔI TRƯỜNG TRƯỜNG HỌC
[chủng viện]
MÔI TRƯỜNG TRUYỀN THÔNG
* Chương trình học cố định
Chương trình học có thể lựa chọn
* Giáo trình lỗi thời
Hiện đại
* Giáo viên không thay đổi (lương thấp)
Nhiều giáo viên (lương cao)
* Sử dụng lời nói/ suy nghĩ
Sử dụng toàn bộ giác quan
* Trang trọng
Không hình thức
* Hướng đến mục đích thi cử
Giải trí
* Phần thưởng sau này
Phần thưởng tức thời
* Trình bày một chiều
Tương tác
 
Khi nhấn mạnh đến giáo dục truyền thông, Huấn thị Mục vụ Communio et Progressio giải thích, “Nếu các chủng sinh và linh mục muốn trở nên một phần của cuộc sống hiện đại và có hiệu quả trong việc tông đồ, họ phải biết cách thức đa phương tiện truyền thông tác động lên cấu trúc xã hội như thế nào, và biết cách sử dụng nó. Kiến thức này là một phần không thể tách rời của chương trình giáo dục.” (Số 22; cf. Guide to the Training of Future Priests” và Franz-Josef Eilers, svd, Church and Social Communication, tr. 183.)
 
Hướng Dẫn Đào Tạo Linh Mục Tương Lai” (1986) của Thánh bộ Giáo Dục Công Giáo được tăng cường bởi những tài liệu khác như “Hướng Dẫn Về Một Vài Khía Cạnh Sử Dụng Các Công Cụ Truyền Thông Xã Hội Trong Việc Truyền Bá Giáo Lý Đức Tin” năm 1992 của Thánh Bộ Giáo Lý Đức Tin.
Chắc chắn rất hữu ích nếu áp dụng tốt các đề xuất của cha R. White và chú ý đúng mức tới hướng dẫn của Hội Thánh trong mỗi lãnh vực. Các lãnh vực áp dụng bao gồm:
1.      Truyền thông nhân loại cơ bản
2.      Truyền thông và Văn hóa
3.      Truyền thông và Cộng đồng
4.      Truyền thông Mục vụ
5.      Truyền thông và Đa phương tiện
6.      Kế hoạch và Chính sách truyền thông
 
Một mô hình khác do Đại học Santo Tomas đề xuất là bằng MA thần học chuyên về Truyền thông Mục Vụ/Xã Hội với mục tiêu là “chất lượng tuyệt hảo về trình độ chuyên môn và nghiên cứu đáp ứng các tiêu chuẩn quốc gia, vùng và thế giới; chương trình học phù hợp và đáp ứng được yêu cầu cũng như có khả năng nghiên cứu và cải thiện cuộc sống.”
Tôi đề nghị đọc cuốn cẩm nang đặc biệt của cha Eilers về Hội Thánh và Truyền thông Xã Hội. Cuốn Rao Giảng Tin Mừng và Truyền thông Xã Hội cũng là một cuốn sách đáng chú ý dành cho chủ đề này (Cha Mario Saturnino Dias chủ biên, Delhi: St. Paul Publications, 2000, 196 tr.)
 
Kết luận
 
Hồng y Paul Shan Kuo-hsi, dòng Tên, đã chỉ ra tại Đại Hội Giám Mục Châu Á rằng “sự bùng nổ truyền thông ở Châu Á qua công nghệ mới, như vệ tinh, internet, hội nghị cầu truyền hình . . . đã mở ra một thách thức cho việc rao giảng Tin Mừng.” Cùng lúc đó, khi nhận định về sự thiếu sót của người làm việc trong Hội Thánh, ngài nói, “Không thể và không cần thiết đòi hỏi các linh mục tương lai phải trở thành chuyên gia và chuyên môn trong lãnh vực Truyền Thông Xã Hội. Dù sao, họ cần phải được huấn luyện cơ bản về sử dụng các công cụ đa phương tiện trong việc rao giảng Tin Mừng và mục vụ. Cùng lúc họ phải có nền tảng vững chắc để sử dụng đa phương tiện một cách có phán đoán như hội nghị giám mục đề xuất, để họ có thể hướng dẫn người khác, đặc biệt giới trẻ, cách sử dụng đúng.” (Hội thảo dành cho giám đốc và linh hướng chủng viện Châu Á. Seoul, Korea, 1998, tr. 19-20.)
Trong Ngày Truyền Thông Thế Giới lần thứ 35, với chủ đề “Rao giảng Tin Mừng trên các mái nhà trong thời đại Truyền thông toàn cầu”, ĐứcGiáo Hoàng Gioan Phaolô II nói, “Trong thế giới ngày nay, mái nhà được đánh dấu bằng những rừng ăng-ten phát và thu đủ mọi thông điệp từ mọi nơi trên thế giới. Phải làm sao để qua những thông điệp này người ta nghe được lời của Chúa. Rao giàng trên mái nhà ngày nay có nghĩa là rao giảng lời của Chúa Giêsu trong thế giới truyền thông năng động.” (Bài giảng, 27 tháng 5, 2001)
Cuộc gặp gỡ này hi vọng mở ra một cách nhìn và tăng thêm sức mạnh trong cách thức tương tác với thế giới đa phương tiện, trong đó chúng ta là Nhiệm thể Chúa Kitô đang tiến vào thiên niên kỷ thứ ba như một Hội Thánh đổi mới ở Châu Á. Nhiệm vụ này của những nhà truyền thông là rao giảng ánh sáng, đó là Đức Giêsu, nơi Người “không có bóng tối.”
 
 


 


Bài viết mới

Sinh hoạt khác

Tin Giáo Hội

Mục Tổng Hợp

» Xem tất cả Video

Liên kết website

Bài viết được quan tâm